Công tác Dân số - KHHGĐ trong những năm gần đây từ Thị xã đến các xã, phường cơ bản đã được các cấp ủy Đảng, Chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và nhân dân trên địa bàn hưởng ứng. Chính sách Dân số đã từng bước có những thay đổi rõ rệt, quy mô gia đình có 1 hoặc 2 con được chấp nhận rộng rãi. Chính sách Dân số đã gắn kết với chính sách phát triển kinh tế- xã hội, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân, khuyến khích sự tự nguyện của người dân trong việc thực hiện chính sách Dân số - KHHGĐ. Cơ bản về quy mô dân số ổn định, tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên được giữ vững, mức giảm tỷ suất sinh và sinh con thứ 3 đều hoàn thành mục tiêu đề ra.

          Tuy nhiên bên cạnh đó còn có một số những khó khăn tồn tại đó là: Nhận thức và mức độ chuyển đổi hành vi của một bộ phận nhân dân còn tồn tại phong tục tập quán lạc huậ, trọng nam hơn nữ, muốn có nhiều con, vẫn còn cán bộ, đảng viên, công nhân viên chức vi phạm chính sách Dân số - KHHGĐ, hiện tượng tảo hôn còn xảy ra ở một số địa phương, tỷ suất sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên còn nhiều tiềm ẩn nguy cơ có chiều hướng tăng trở lại. Các văn bản pháp quy chưa đủ sức răn đe, một số chính sách và mô hình tổ chức bộ máy chưa phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo ddã được tăng cường song ở một số đại phương đôi lúc còn nơi lỏng trong quản lý, điều hành

Để nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế- xã hội là một trong những mục tiêu hàng đầu của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Mục tiêu này thường bắt đầu bằng việc can thiệp cho ra đời những đứa trẻ khỏe mạnh, có nền tảng phát triển về thể chất, tinh thần và trí tuệ. Đó cũng là điều mà các bậc làm cha, làm mẹ luôn mong muốn. Để đạt được những mong muốn đó thì việc sàng lọc, phát hiện và có biện pháp can thiệp sớm các dị tật, dị dạng thai nhi thông qua sàng lọc trước sinh cùng với phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh chuyển hóa, di truyền thông qua sàng lọc sơ sinh giúp giảm tỷ lệ bệnh tật và giảm tỷ lệ trẻ thiểu năng trí tuệ là điều vô cùng cần thiết. Lợi ích của chương trình sàng lọc sinh mang lại chính là:

          - Cơ hội sinh con khỏe mạnh nhiều hơn; giảm lo lắng về khả năng sinh con bị dị tật; lựa chọn ngưng thai kỳ khi phát hiện thai nhi; có kế hoạch sinh và chăm sóc trẻ bị dị tật một cách tốt nhất trong trường hợp thai phụ quyết định giữ thai; giảm chi phí cho gia đình và xã hội.

          Mục tiêu của đề án: Nâng cao nhận thức về sàng lọc trước sinh và sơ sinh cho cán bộ và nhân dân trên địa bàn, đảm bảo đến cuối năm 2015 trong địa bàn đề án 100% cán bộ y tế tham gia đề án có kỹ năng tuyên truyền, tư vấn về sàng lọc trước sàng lọc sơ sinh; 75% các bà mẹ mang thai được tuyên truyền, tư vấn về sàng lọc trước sinh và sơ sinh; 50% phụ nữ có thai trên địa bàn thị xã được sàng lọc trước sinh; 60% số trẻ sơ sinh được sàng lọc sơ sinh.

- Đối tượng áp dụng:

+ Đối tượng được sàng lọc, chẩn đoán trước sinh:

Tất cả các thai phụ đến thăm khám tại các cơ sở sản khoa được sàng lọc, chẩn đoán trước sinh. Chú trọng các đối tượng sau: Phụ nữ mang thai từ 35 tuổi trở lên; thai phụ có tiền sử bị sảy thai tự nhiên, thai chết lưu hoặc có con chết sớm sau sinh; tiền sử gia đình thai phụ hoặc chồng đã có người được xác định bị bất thường nhiễm sắc thể như hội chứng Down.. hoặc mắc các bệnh di truyền; cặp vợ chồng kết hôn cận huyết thống; thai phụ nhiễm vi rút Rubella, Herpes….; thai phụ sử dụng thuốc độc hại cho thai nhi hoặc tiếp xúc thường xuyên với môi trường độc hại; thai nhi có dấu hiệu nghi ngờ bất thường về hình thái, cấu trúc trên siêu âm.

+ Đối tượng được sàng lọc và chẩn đoán sơ sinh: Gồm tất cả các trẻ sơ sinh

          Thưa toàn thể nhân dân!

          - Quy trình sàng lọc, chẩn đoán trước sinh cụ thể như sau:

          + Tư vấn trước sàng lọc: Giúp thai phụ hiểu được lợi ích và tự nguyện tham gia sàng lọc, chẩn đoán trước sinh. Đánh giá được nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Down, các bất thường nhiễm sắc thể khác, một số dị tật bẩm sinh và bệnh lý di truyền khác.

          + Siêu âm hình thái và cấu trúc của các cơ quan của thai nhi; xét nghiệm máu mẹ; sinh thiết gai rau để chẩn đoán xác định các trường hợp (đối với 3 tháng đầu thai kỳ): Nghi ngờ các bất thường qua siêu âm hoặc xét nghiệm máu mẹ; tiền sử thai phụ có con bị dị tật bẩm sinh hoặc bất thường nhiễm sắc thể…

          Xét nghiệm nước ối để chẩn đoán xác định các trường hợp (đối với 3 tháng giữa thai kỳ): Nghi ngờ các bệnh lý qua siêu âm, hoặc xét nghiệm máu mẹ; tiền sử thai phụ có con bị dị tật bẩm sinh hoặc bất thường nhiễm sắc thể…

          + Tư vấn sau sàng lọc, chẩn đoán

          Giúp thai phụ và gia đình hiểu biết được thực trạng của tình trạng thai nghén. Trong trường hợp thai nhi bình thường, cần tư vấn giải thích động viên cho thai phụ tiếp tục khám, theo dõi thai nghén bình thường; trong trường hợp có bất thường cần phải tư vấn cho thai phụ và gia đình lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp, bao gồm cả việc đình chỉ thai nghén khi có chỉ định.

          - Quy trình sàng lọc, chẩn đoán sơ sinh:

          + Tư vấn trước sàng lọc: Giúp cho bố mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp của trẻ sơ sinh hiểu được lợi ích và tự nguyện cho trẻ tham gia sàng lọc, chẩn đoán sơ sinh để phát hiện sớm các bệnh lý rối loạn nội tiết – chuyển hóa – di truyền bẩm sinh nhằm tránh tử vong hoặc hạn chế tối đa những hậu quả do bệnh lý gây ra.

          + Các bước sàng lọc: Thời điểm lấy mẫu máu tốt nhất là sau sinh 48 giờ. Những trẻ sơ sinh rời cơ sở sản khoa sớm hơn thời gian này cần lấy mẫu máu trước khi rời đi nhưng thời điểm lấy mẫu máu phải sau khi sinh 24 giờ

          Thẻ thấm máu phải được điền đầy đủ thông tin in sẵn trên thẻ trước khi lấy máu;

          Cách lấy máu: Lấy máu gót chân hoặc lấy máu tĩnh mạch;

          Bảo quản và vận chuyển máu: Sau khi lấy máu của trẻ sơ sinh, giấy thấm máu phải được để khô ngoài không khí ít nhất 4 giờ; vận chuyển máu khô đến Trung tâm chẩn đoán trước sinh bằng đường bưu điện hoặc các phương tiện khác.

          Các bệnh được sàng lọc: Suy giáp trạng bẩm sinh; thiếu men G6PD; Tăng sản thượng thận bẩm sinh; một số rối loạn chuyển hóa bẩm sinh của a xít amin, a xít hữu cơ và a xít béo.

          Thực hiện sàng lọc trước sinh và sơ sinh nếu không phát hiện thấy bất thường thì người mẹ và gia đình có thể yên tâm về tình trạng phát triển của thai nhi. Trường hợp không may phát hiện bất thường khi sàng lọc trước sinh thì gia đình được tư vấn chọn hướng xử lý thích hợp, tránh sinh ra  những thai nhi có dị tật, dị dạng không thể chữa trị hoặc không may phát hiện bệnh khi sàng lọc sơ sinh, trẻ sẽ được điều trị sớm, hướng dẫn và điều trị suốt đời. Được điều trị sớm trẻ sẽ phát triển gần như bình thường. Không được điều trị hoặc điều trị muộn có thể trẻ bị ngu đần hoặc biến chứng nặng nề khác.

          Việc sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh để phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh tật, các rối loạn chuyển hóa, di truyền ngay trong giai đoạn bào thai và sơ sinh giúp cho trẻ sinh ra phát triển bình thường hoặc tránh được những hậu quả nặng nề về thể chất và trí tuệ, giảm tối đa tỷ lệ mắc bệnh tật, tử vong trẻ sơ sinh, tránh được gánh nặng tâm lý cho bố mẹ khi sinh ra những đứa con có dị tật, chậm phát triển tinh thần, trí tuệ; giảm tỷ lệ người tàn tật trong dân cư, qua đó giảm các chi phí nuôi dưỡng, chữa trị và hỗ trợ đối với người tàn tật góp phần nâng cao chất lượng giống nòi, bảo đảm nguồn nhân lực có chất lượng cao cho phát triển đất nước.

          Do vậy tất cả chị em phụ nữ có thai nên theo một lịch cố định để khám và chẩn đoán trước sinh, siêu âm vào 3 thời điểm tuổi thai 12, 22, và 32 tuần. Tốt nhất là 12 tuần đo độ mờ da gáy, 14 – 17 tuần làm test sàng lọc, 22 tuần siêu âm hình thái. Trong vòng 2 tháng không mất nhiều thời gian và không tốn kém người mẹ có thể biết chính xác 80 - 90% con mình khỏe mạnh hay có vấn đề gì bất thường.

          Vì lợi ích của bản thân, gia đình và cộng đồng các bà mẹ mang thai hãy đi khám, kiểm tra sức khỏe cho cả mẹ và bé để được các bác sỹ tư vẫn, có hướng điều trị kịp thời, tránh được các hậu quả nặng nề về sau.

          Địa chỉ tư vấn và sàng lọc sơ sinh

- Khoa sản / bệnh viện phụ sản trung ương/ khu vực hoặc các tỉnh thành phố.

- Bệnh viện sản nhi tỉnh Quảng Ninh

- Các bệnh viện tuyến huyện, thị      

Quý vị và toàn thể nhân dân vừa nghe bản tin phát thanh về lợi ích của sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Cảm ơn sự quan tâm theo dõi của quý vị và nhân dân!

Kính mời quý vị và toàn thể nhân dân đón nghe bản tin phát thanh của đài truyền thanh xã Tràng Lương; Chủ đề của bản tin hôm nay là: Lợi ích của sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

          Kính thưa toàn thể nhân dân!

          Công tác Dân số - KHHGĐ trong những năm gần đây từ Thị xã đến các xã, phường cơ bản đã được các cấp ủy Đảng, Chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và nhân dân trên địa bàn hưởng ứng. Chính sách Dân số đã từng bước có những thay đổi rõ rệt, quy mô gia đình có 1 hoặc 2 con được chấp nhận rộng rãi. Chính sách Dân số đã gắn kết với chính sách phát triển kinh tế- xã hội, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân, khuyến khích sự tự nguyện của người dân trong việc thực hiện chính sách Dân số - KHHGĐ. Cơ bản về quy mô dân số ổn định, tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên được giữ vững, mức giảm tỷ suất sinh và sinh con thứ 3 đều hoàn thành mục tiêu đề ra.

          Tuy nhiên bên cạnh đó còn có một số những khó khăn tồn tại đó là: Nhận thức và mức độ chuyển đổi hành vi của một bộ phận nhân dân còn tồn tại phong tục tập quán lạc huậ, trọng nam hơn nữ, muốn có nhiều con, vẫn còn cán bộ, đảng viên, công nhân viên chức vi phạm chính sách Dân số - KHHGĐ, hiện tượng tảo hôn còn xảy ra ở một số địa phương, tỷ suất sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên còn nhiều tiềm ẩn nguy cơ có chiều hướng tăng trở lại. Các văn bản pháp quy chưa đủ sức răn đe, một số chính sách và mô hình tổ chức bộ máy chưa phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo ddã được tăng cường song ở một số đại phương đôi lúc còn nơi lỏng trong quản lý, điều hành

Để nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế- xã hội là một trong những mục tiêu hàng đầu của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Mục tiêu này thường bắt đầu bằng việc can thiệp cho ra đời những đứa trẻ khỏe mạnh, có nền tảng phát triển về thể chất, tinh thần và trí tuệ. Đó cũng là điều mà các bậc làm cha, làm mẹ luôn mong muốn. Để đạt được những mong muốn đó thì việc sàng lọc, phát hiện và có biện pháp can thiệp sớm các dị tật, dị dạng thai nhi thông qua sàng lọc trước sinh cùng với phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh chuyển hóa, di truyền thông qua sàng lọc sơ sinh giúp giảm tỷ lệ bệnh tật và giảm tỷ lệ trẻ thiểu năng trí tuệ là điều vô cùng cần thiết. Lợi ích của chương trình sàng lọc sinh mang lại chính là:

          - Cơ hội sinh con khỏe mạnh nhiều hơn; giảm lo lắng về khả năng sinh con bị dị tật; lựa chọn ngưng thai kỳ khi phát hiện thai nhi; có kế hoạch sinh và chăm sóc trẻ bị dị tật một cách tốt nhất trong trường hợp thai phụ quyết định giữ thai; giảm chi phí cho gia đình và xã hội.

          Mục tiêu của đề án: Nâng cao nhận thức về sàng lọc trước sinh và sơ sinh cho cán bộ và nhân dân trên địa bàn, đảm bảo đến cuối năm 2015 trong địa bàn đề án 100% cán bộ y tế tham gia đề án có kỹ năng tuyên truyền, tư vấn về sàng lọc trước sàng lọc sơ sinh; 75% các bà mẹ mang thai được tuyên truyền, tư vấn về sàng lọc trước sinh và sơ sinh; 50% phụ nữ có thai trên địa bàn thị xã được sàng lọc trước sinh; 60% số trẻ sơ sinh được sàng lọc sơ sinh.

- Đối tượng áp dụng:

+ Đối tượng được sàng lọc, chẩn đoán trước sinh:

Tất cả các thai phụ đến thăm khám tại các cơ sở sản khoa được sàng lọc, chẩn đoán trước sinh. Chú trọng các đối tượng sau: Phụ nữ mang thai từ 35 tuổi trở lên; thai phụ có tiền sử bị sảy thai tự nhiên, thai chết lưu hoặc có con chết sớm sau sinh; tiền sử gia đình thai phụ hoặc chồng đã có người được xác định bị bất thường nhiễm sắc thể như hội chứng Down.. hoặc mắc các bệnh di truyền; cặp vợ chồng kết hôn cận huyết thống; thai phụ nhiễm vi rút Rubella, Herpes….; thai phụ sử dụng thuốc độc hại cho thai nhi hoặc tiếp xúc thường xuyên với môi trường độc hại; thai nhi có dấu hiệu nghi ngờ bất thường về hình thái, cấu trúc trên siêu âm.

+ Đối tượng được sàng lọc và chẩn đoán sơ sinh: Gồm tất cả các trẻ sơ sinh

          Thưa toàn thể nhân dân!

          - Quy trình sàng lọc, chẩn đoán trước sinh cụ thể như sau:

          + Tư vấn trước sàng lọc: Giúp thai phụ hiểu được lợi ích và tự nguyện tham gia sàng lọc, chẩn đoán trước sinh. Đánh giá được nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Down, các bất thường nhiễm sắc thể khác, một số dị tật bẩm sinh và bệnh lý di truyền khác.

          + Siêu âm hình thái và cấu trúc của các cơ quan của thai nhi; xét nghiệm máu mẹ; sinh thiết gai rau để chẩn đoán xác định các trường hợp (đối với 3 tháng đầu thai kỳ): Nghi ngờ các bất thường qua siêu âm hoặc xét nghiệm máu mẹ; tiền sử thai phụ có con bị dị tật bẩm sinh hoặc bất thường nhiễm sắc thể…

          Xét nghiệm nước ối để chẩn đoán xác định các trường hợp (đối với 3 tháng giữa thai kỳ): Nghi ngờ các bệnh lý qua siêu âm, hoặc xét nghiệm máu mẹ; tiền sử thai phụ có con bị dị tật bẩm sinh hoặc bất thường nhiễm sắc thể…

          + Tư vấn sau sàng lọc, chẩn đoán

          Giúp thai phụ và gia đình hiểu biết được thực trạng của tình trạng thai nghén. Trong trường hợp thai nhi bình thường, cần tư vấn giải thích động viên cho thai phụ tiếp tục khám, theo dõi thai nghén bình thường; trong trường hợp có bất thường cần phải tư vấn cho thai phụ và gia đình lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp, bao gồm cả việc đình chỉ thai nghén khi có chỉ định.

          - Quy trình sàng lọc, chẩn đoán sơ sinh:

          + Tư vấn trước sàng lọc: Giúp cho bố mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp của trẻ sơ sinh hiểu được lợi ích và tự nguyện cho trẻ tham gia sàng lọc, chẩn đoán sơ sinh để phát hiện sớm các bệnh lý rối loạn nội tiết – chuyển hóa – di truyền bẩm sinh nhằm tránh tử vong hoặc hạn chế tối đa những hậu quả do bệnh lý gây ra.

          + Các bước sàng lọc: Thời điểm lấy mẫu máu tốt nhất là sau sinh 48 giờ. Những trẻ sơ sinh rời cơ sở sản khoa sớm hơn thời gian này cần lấy mẫu máu trước khi rời đi nhưng thời điểm lấy mẫu máu phải sau khi sinh 24 giờ

          Thẻ thấm máu phải được điền đầy đủ thông tin in sẵn trên thẻ trước khi lấy máu;

          Cách lấy máu: Lấy máu gót chân hoặc lấy máu tĩnh mạch;

          Bảo quản và vận chuyển máu: Sau khi lấy máu của trẻ sơ sinh, giấy thấm máu phải được để khô ngoài không khí ít nhất 4 giờ; vận chuyển máu khô đến Trung tâm chẩn đoán trước sinh bằng đường bưu điện hoặc các phương tiện khác.

          Các bệnh được sàng lọc: Suy giáp trạng bẩm sinh; thiếu men G6PD; Tăng sản thượng thận bẩm sinh; một số rối loạn chuyển hóa bẩm sinh của a xít amin, a xít hữu cơ và a xít béo.

          Thực hiện sàng lọc trước sinh và sơ sinh nếu không phát hiện thấy bất thường thì người mẹ và gia đình có thể yên tâm về tình trạng phát triển của thai nhi. Trường hợp không may phát hiện bất thường khi sàng lọc trước sinh thì gia đình được tư vấn chọn hướng xử lý thích hợp, tránh sinh ra  những thai nhi có dị tật, dị dạng không thể chữa trị hoặc không may phát hiện bệnh khi sàng lọc sơ sinh, trẻ sẽ được điều trị sớm, hướng dẫn và điều trị suốt đời. Được điều trị sớm trẻ sẽ phát triển gần như bình thường. Không được điều trị hoặc điều trị muộn có thể trẻ bị ngu đần hoặc biến chứng nặng nề khác.

          Việc sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh để phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh tật, các rối loạn chuyển hóa, di truyền ngay trong giai đoạn bào thai và sơ sinh giúp cho trẻ sinh ra phát triển bình thường hoặc tránh được những hậu quả nặng nề về thể chất và trí tuệ, giảm tối đa tỷ lệ mắc bệnh tật, tử vong trẻ sơ sinh, tránh được gánh nặng tâm lý cho bố mẹ khi sinh ra những đứa con có dị tật, chậm phát triển tinh thần, trí tuệ; giảm tỷ lệ người tàn tật trong dân cư, qua đó giảm các chi phí nuôi dưỡng, chữa trị và hỗ trợ đối với người tàn tật góp phần nâng cao chất lượng giống nòi, bảo đảm nguồn nhân lực có chất lượng cao cho phát triển đất nước.

          Do vậy tất cả chị em phụ nữ có thai nên theo một lịch cố định để khám và chẩn đoán trước sinh, siêu âm vào 3 thời điểm tuổi thai 12, 22, và 32 tuần. Tốt nhất là 12 tuần đo độ mờ da gáy, 14 – 17 tuần làm test sàng lọc, 22 tuần siêu âm hình thái. Trong vòng 2 tháng không mất nhiều thời gian và không tốn kém người mẹ có thể biết chính xác 80 - 90% con mình khỏe mạnh hay có vấn đề gì bất thường.

          Vì lợi ích của bản thân, gia đình và cộng đồng các bà mẹ mang thai hãy đi khám, kiểm tra sức khỏe cho cả mẹ và bé để được các bác sỹ tư vẫn, có hướng điều trị kịp thời, tránh được các hậu quả nặng nề về sau.

          Địa chỉ tư vấn và sàng lọc sơ sinh

- Khoa sản / bệnh viện phụ sản trung ương/ khu vực hoặc các tỉnh thành phố.

- Bệnh viện sản nhi tỉnh Quảng Ninh

- Các bệnh viện tuyến huyện, thị      

Các xét nghiệm sàng lọc sơ sinh nên thực hiện ngay sau khi sinh | Vinmec